#Нега Аллоҳ айнан қарғани танлади,

Одам фарзандига ўликни дафн қилишни ўргатиш учун?
Ва қарға ҳақиқатан ҳам ер юзидаги энг ақлли қушлардан бирими?
Қобил укаси Ҳобилни ўлдирганидан кейин, у ҳайратда қолди. У жасад билан нима қилишни билмас эди. Бу инсоният тарихида биринчи марта содир бўлаётган воқеа эди.
Шунда Қуръон бизга ажойиб бир манзарани баён қилади.
Аллоҳ таоло марҳамат қилади:
﴿ فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْأَةَ أَخِيهِ ﴾
«Бас, Аллоҳ унга акасининг жасадини қандай кўмишни кўрсатиш учун ерни ковлаётган бир қарғани юборди.»
(Моида сураси, 31-оят).
Қобил бир қарғанинг ерни ковлаб, бошқа бир қарғани тупроқ билан кўмаётганини кўрди. Шунда у биринчи марта акасини қандай дафн қилишни англади ва қаттиқ афсусланиб деди:
﴿ قَالَ يَا وَيْلَتَىٰ أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَٰذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِيَ سَوْأَةَ أَخِي ۖ فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ ﴾
«У деди: “Эй вой менга! Наҳотки мен шу қарға каби ҳам бўла олмай, акамнинг жасадини кўма олмасам?!” Шундай қилиб, у пушаймон бўлувчилардан бўлиб қолди.»
(Моида сураси, 31-оят).
Лекин кўпчиликни ўйлантирган савол шу:
Нега айнан қарға?
Қуръони каримда қарғанинг нима учун танлангани баён қилинмаган.
Шунингдек, унинг энг ақлли қуш бўлгани учун танлангани ҳақида ҳам ҳеч қандай далил йўқ.
Шу боис, Аллоҳнинг бу танловида муайян бир ҳикмат борлигини қатъий даъво қилиш тўғри эмас.
Аммо қизиқ жиҳати шундаки, замонавий тадқиқотлар қарғалар ер юзидаги энг ақлли қушлардан бири эканини кўрсатмоқда.
Ҳатто баъзи олимлар уларнинг ақлий қобилиятини айрим вазифаларда кичик ёшдаги болаларнинг қобилияти билан таққослайдилар.
Қарғалар озуқага етишиш учун турли асбоблардан фойдалана олади. Агар мос асбоб топилмаса, ўзлари ҳам янгисини ясай олади.
Машҳур илмий тажрибаларда баъзи қарғалар металл симларни эгиб, улардан илгак ясаб, шу орқали овқатни тортиб олган.
Бундан ташқари, қарғалар инсон юзларини йиллар давомида эслаб қолиши мумкин. Улар ўзларига озор берган одамларни таниб, бошқа қарғаларни ҳам улар ҳақида огоҳлантиради.
Шунингдек, улар мураккаб муаммоларни босқичма-босқич ҳал қилади, кузатиш орқали ўрганади, озиқ-овқатни яшириб қўяди ва кейин уни аниқ топа олади.
Агар бошқа қарға ўзини кузатаётганини сезса, яширин жойини ҳам ўзгартиради.
Ўликни кўмиш масаласига келсак, олимлар айрим қарға турларида ўлган қарғалар атрофида тўпланиш, баъзан эса жасадни барг, ўт ёки тупроқ билан қисман ёпиш ҳолатларини кузатганлар.
Бироқ бу ҳар доим ҳам такрорланмайди ва инсонлардаги каби тўлиқ ҳамда мунтазам дафн қилиш ҳисобланмайди. Шунинг учун барча қарғалар доимо ўз ўликларини дафн қилади, деб айтиш илмий жиҳатдан ҳам тўғри эмас.
Шундай қилиб, ушбу Қуръоний қисса инсоният тарихининг илк саҳифаларидаги буюк воқеани ҳам, бугунги кунгача олимларни ҳайратга солаётган ақлли қушни ҳам ёдга солади.
Бироқ унинг нима учун танланганини фақат Аллоҳнинг Ўзи билади.
Биз эса Қуръонда келганидан ортиқ нарсани қатъий даъво қилмаймиз.
Аллоҳ таоло энг яхши билувчидир.